Her 10 Kasım sabahı, saat dokuzu beş geçe, bir sessizlik yayılır ülkenin dört bir yanına. Rüzgâr bile yavaş eser, kalpler durur gibi olur, gözler nemlenir. Bu sessizlik, bir yokluğun değil, bir varlığın; bir kaybın değil, bir kazanımın sessizliğidir. Çünkü o anda tüm Türkiye, bir kez daha Mustafa Kemal Atatürk’ü anlamaya çalışır.
Atatürk, yalnızca bir asker, bir komutan, bir devlet adamı değildir. O, bir dehadır. Fakat onun dehası yalnızca savaş meydanlarında değil, fikirlerinde saklıdır. Savaşı kazanmak büyük bir başarıydı, ancak asıl zafer, bir halkı yeniden inşa etmekte gizliydi. Osmanlı İmparatorluğu’nun küllerinden çağdaş, laik, demokratik bir Cumhuriyet yaratmak, geçmişle geleceği, gelenekle aklı, inançla bilimi dengede tutabilmek, işte o dehanın en belirgin eseridir.
Atatürk, bir halkın kaderini değiştiren isimdir. Yalnız bir ulusun değil, insanlığın da ortak değeridir. Onu anlamak, sadece tarih kitaplarındaki cümleleri ezberlemek değil, onun düşünce sistemini, akıl ve bilimi rehber edinen yaşam felsefesini içselleştirmektir. Çünkü Atatürk’ü anlamak, bugünü doğru yaşamak ve yarını umutla kurmaktır.
Biz, o’nun sayesinde “kul” olmaktan “birey” olmayı öğrendik. Kadınlar onun sayesinde eşit haklara kavuştu, çocuklar onun sayesinde özgürce düşünebilen bireyler haline geldi. “Yurtta sulh, cihanda sulh” diyerek barışı yüceltti; “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir” diyerek insanlığa en evrensel mesajı verdi. O, barışın, modernliğin, çağdaşlığın, eğitimin ve aydınlığın sembolü oldu.
Bugün dünyada birçok ulus, Atatürk’ü yalnızca bir Türk lider olarak değil, bir insanlık öğretmeni olarak anıyor. Çünkü onun vizyonu sınırları aşmıştır. Eğitimde laiklik, siyasette demokrasi, ekonomide üretim, sanatta özgürlük… Hepsi, onun düşüncelerinden doğmuştur.
Atatürk’ü anlamak, bir heykelin önünde saygı duruşunda bulunmaktan çok daha derin bir eylemdir. O’nu anlamak, çalışmak, üretmek, sorgulamak, gelişmek demektir. “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” derken, aslında bize ölümsüzlüğün formülünü vermiştir. İlke ve devrimlerine sahip çıkmak o’nu anlamanın bir karşılığıdır…
Her 10 Kasım’da onu anarken, aslında kendimize bir söz veririz. O’nun gösterdiği yoldan ayrılmamak. Çünkü o yol, aklın ve bilimin yoludur. Özgürlüğün ve ilerlemenin yoludur. Bu yol, bir halkın var oluş yoludur.
Atatürk’ün ardında bıraktığı miras sadece bir devlet değil, bir aydınlanma hareketidir. Bu topraklarda cehaletle mücadele eden her öğretmen, eşitlik için direnen her kadın, bilimin peşinde koşan her genç, Atatürk’ün izindedir. O’nun ilhamı, her sınıfta, her laboratuvarda, her fabrikada, her kalpte yaşamaya devam eder.
Atatürk’ü anlamak, duygusal bir bağlılıktan öte, fikri bir sadakattir. Çünkü o, duygularla değil, akılla sevilmeyi istemiştir. Onun büyüklüğü, insanların ona duyduğu sevgiden değil, onun insanlara kazandırdığı değerlerden gelir.
Bugün, Türkiye Cumhuriyeti’nin temelleri sarsılmadan ayakta duruyorsa, bu Atatürk’ün ileri görüşlülüğü sayesindedir. O, bir tek liderdir. Çünkü o liderlik, otoriteden değil, halkın yüreğinden doğmuştur. Halkını sevmekle kalmamış, ona güvenmiştir. Bu güven, bir halkın yeniden doğuşunu mümkün kılmıştır.
Her 10 Kasım’da, kalplerimizde aynı duygu yankılanır. Minnet. Bu minnet, kelimelere sığmaz, yıllara yenilmez. Çünkü Atatürk, bir dönemin değil, tüm çağların lideridir. Onu anlamak, aslında kendimizi anlamaktır. Kim olduğumuzu, nereden geldiğimizi ve nereye gitmemiz gerektiğini fark etmektir.
Bu yüzden Atatürk’ü anmak, geçmişe dönüp bakmak değil, geleceğe umutla yürümektir. O’nun gösterdiği çağdaş uygarlık yolunda ilerlemek, en büyük teşekkürdür.
Ve biz biliyoruz ki, O asla ölmedi. Her 10 Kasım’da duran saatler değil, onu yeniden hatırlayan kalplerdir. Her Türk gencinde, her öğretmen sözünde, her bilim insanının çabasında, her özgür düşüncede O yaşıyor.
Atatürk’ü anlamak, O’nu yaşatmaktır.
